بررسی علمی سیره رضوی در تقویت انسجام اجتماعی جامعه شیعه

به گزارش روابط‌عمومی جهاددانشگاهی واحد الزهرا(س)، هفدهمین نشست از سلسله نشست‌های علمی تخصصی انسجام اجتماعی با موضوع «نقش امام رضا(ع) در انسجام‌بخشی به جامعه شیعه» روز سه‌شنبه ۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با سخنرانی دکتر سیدمحسن ملاباشی، عضو هیئت‌علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و حجت‌الاسلام حمید سبحانی‌صدر، نویسنده و پژوهشگر تاریخ اسلام، در محل اندیشکده تحکیم انسجام اجتماعی برگزار شد.

در ابتدای این نشست، دکتر ملاباشی با تبیین جایگاه مفهوم انسجام اجتماعی در نظریه‌های علوم اجتماعی، فرهنگ رضوی را یکی از ارکان معنا‌بخش این مفهوم دانست و انسجام اجتماعی را فلسفه وجودی جامعه معرفی کرد. وی با اشاره به چهار مؤلفه «بایستگی، خط قرمز، اعتبار و زایش»، انسجام اجتماعی را نقطه ثقل حیات اجتماعی عنوان کرد و تأکید داشت که هدف‌گیری این مفهوم از سوی دشمنان با برنامه‌های بلندمدت، نشان‌دهنده اهمیت راهبردی آن است.

وی انسجام اجتماعی را پدیده‌ای بومی و فرهنگی دانست و خاطرنشان کرد: کمبود نظریه‌پردازی در این حوزه، لزوم بازگشت به مبانی اسلامی و سیره اهل‌بیت(ع) را بیش از پیش آشکار می‌کند. ملاباشی با اشاره به ضرورت شکل‌گیری پارادایم ایرانی ـ اسلامی در حوزه انسجام اجتماعی، فرهنگ اهل‌بیت(ع) و به‌ویژه فرهنگ رضوی را منبعی زایا برای نظریه‌پردازی و کنش اجتماعی دانست.

در بخش دوم نشست، حجت‌الاسلام حمید سبحانی‌صدر با تشریح شرایط تاریخی و اجتماعی دوران امامت امام رضا(ع)، به چالش‌هایی نظیر تضعیف اخلاق اجتماعی، تهاجم باورهای غیر اصیل و گسترش اختلافات فرقه‌ای اشاره کرد و این مسائل را نشانه‌هایی از کاهش انسجام اجتماعی در جوامع دانست.

وی با اشاره به شرایط خاص سیاسی و اجتماعی عصر امام رضا(ع)، از جمله شورش‌ها، چنددستگی‌های مذهبی و فشارهای حکومت عباسی، سیره رضوی را الگویی مؤثر در حفظ همبستگی اجتماعی معرفی کرد و افزود: مناظرات علمی و تعامل فرهنگی امام رضا(ع) با پیروان ادیان و مذاهب مختلف، نشان‌دهنده آن است که انسجام اجتماعی در بستر گفت‌وگوی آگاهانه، احترام متقابل و حفظ کرامت انسانی شکل می‌گیرد.

این پژوهشگر تاریخ اسلام در پایان، حدیث «سلسله‌الذهب» را به‌عنوان نمونه‌ای عملی از سیره امام رضا(ع) در تقویت انسجام اجتماعی تبیین کرد. در پایان نشست نیز، سخنرانان به پرسش‌های مطرح‌شده از سوی حاضران پاسخ دادند.